2500

LOGISCHE INDELINGEN

(SCHEMA'S)

LOSSE IDEEËN

• teksten in een geïntegreerd systeem zijn meestal in logische schema's gestructureerd. Dit is zowel een toets als een bewijs dat de tekst met heel veel factoren rekening houdt, als een inspiratiebron om dit integratieve doel te bereiken, vermits de titels verwijzen naar aspecten van het onderwerp die men eventueel over het hoofd zou kunnen gezien.
• Schema's kunnen m.i. groeien tijdens het verder samenbrengen van gegevens om een integratie te maken.
• Soms duiden nieuwe gegevens erop dat het schema onvoldoende is. Hoe dan ook, het gevonden hebben van het goed schema is een aanwijzing dat het integratieproces vruchtbaar is geweest.
• wellicht zijn er niet zoveel verschillende logische schema's, maar bepalen bepaalde praktische omstandigheden dat men logische elementen weglaat, of onlogische toevoegt, bv. als informatie reeds bekend is laat men een deel weg, bij mogelijke misverstanden voegt men een deel bij.
• het uitwerken van een reeks nuttige logische schema's is in feite één der belangrijkste opdrachten van de logica, op voorwaarde dat men deze definieert als de wetenschap van het denken
• wellicht zal men een reeks symbolen kunnen ontwikkelen, naast deze die er al zijn (bv. cijfers of bolletjes voor opsommingen), of minstens betekenisvolle afkortingen
• als men zich de werkelijkheid voorstelt als een enorme vertakking, beginnende met de meest fundamentele en abstracte begrippen en eindigend met de meest concrete toepassingen, dan is elke uiteenzetting eigenlijk een beschrijving van één enkel element eruit, van vóór ("boven") de nodus tot erna ("eronder")
• wellicht zijn deze stijlen een reductie van een completer, veel algemener schema, en bestaat er uiteindelijk maar één supercompleet logisch schema, dat we echter nog niet kennen.
• een probleem dat de zaak moeilijker maakt is dat vele indelingen incompleet zijn, omdat men maar enkele aspecten beschrijft, en andere niet, bv. maar één der mogelijkheden
• we moeten deze schema's proefondervindelijk ontwikkelen, niet theoretisch. Vermits er steeds meer Wikiteksten op de sites staan, is dit nu mogelijk.
• De "Logische Schema's" zijn wellicht een zinvoller initiatief voor het pseudo-logische "Mins Mapping" 
• 
  

DE SCHEMA'S

1. Het logische schema

• Inleiding, situering
• Bepaling. Er zijn systeembepalingen mogelijk (bv. een mus is een vogel die ...), waarbij men eerst de algemenere categorie aangeeft, en vervolgens de kenmerken die deze toepassing onderscheidt van andere varianten
• Voorbeelden
• Mogelijke misverstanden: toepassingen met eenzelfde of verwante naam enz.
• Bepalende factoren: dit zijn de situaties die het bestaan, functioneren e.d. van het besproken systeem beïnvloeden. Men kan eventueel nog een stapje verder gaan, of complexe processen beschrijven zoals interacties tussen beïnvloedende factoren.
• Eventueel kan het besproken fenomeen, al naargelang de invloeden, in verschillende toestanden verkeren. De stap naar soorten en subtypes is niet groot meer. Er zijn ook fasen denkbaar. Hier zit dan misschien een evaluatieve of ontologische beschrijving.
• Als onderdeel van het vorige kan men de effecten beschrijven volgens niveau van waarneming, bv. klinisch (symptomen), labo, beeldvorming, enz.
• Gevolgen, d.w.z. wat gebeurt er in de diverse toepassingsgebieden. Elk van deze toepassingen kan een logisch stuk op zichzelf zijn.
• Eventueel kan men nu bespreken wat men aan die diverse toestanden kan doen, bv. bestrijden, bevorderen, veranderen, doen groeien... Na de ingreep/therapie ontstaat eventueel een nieuw proces dat als een soort prognose kan besproken worden. Ook voorspellingen zijn mogelijk.

2. Het operationele schema

Dit zijn nota's die dienen als hulp voor iemand die omgaat met probleemsituaties. Het meest klassieke voorbeeld is geneeskunde, waarbij alle ziekten staan beschreven met uitleg van hoe ze ontstaan zijn, hoe ze gediagnosticeerd worden en herkend van erop gelijkende toestanden, hoe ze aangepakt kunnen worden, en welke evoluties te verwachten zijn volgens de aanpakmethodes (prognose).

3. De werknota's

Dit zijn de nota's die men maakt bij het begeleiden van een proces: van tijd tot tijd, of bij elke interventie, noteert men hoe het proces evolueert en hoe men de begeleidingsstrategie aanpast. Ook kunnen deze nota's telkens uitgebreid worden met bedenkingen, bv. vermoedens van mogelijke evoluties of complicaties, zaken waar men de volgende keer speciaal moet op letten, mogelijke misverstanden en verwarringen, enz.

4. Het didactische schema

Dit is bedoeld om op zo snel mogelijke manier iets uit te leggen aan iemand. De logische aspecten van de uiteenzetting worden aangevuld door conceptuele problemen en motivationele aspecten. Tot de conceptuele problemen behoort het fenomeen dat men zich maar iets kan voorstellen als men het meDitegemaakt heeft, en tot de motivationele dat men van tijd tot tijd successen moet ervaren om een intellectuele inspanning vol te houden.

De belangrijkste didactische schema's zijn:

• Een cyclische of spiraalvormige verkenning, waarbij men een korte ervaring beleeft of werkende routine beschrijft van begin tot einde, en deze vervolgens punt voor punt uitbreidt of varieert.
• Een andere didactische methode is de ontologische: men overloopt de opvattingen over iets, van primitief tot vooruitstrevend, en verrijkt en nuanceert deze progressief.

5. Het referentiewerk

Dit is een logisch schema, waarbij speciale ingangen zijn voorzien voor concrete begrippen, die vaak maar niet altijd alfabetisch zijn gerangschikt. Dit systeem kan varieren van een alfabetische index achteraan het werk, een lijst van definities met verwijzingen naar waar er verder wordt gehandeld over dit begrip, tot een encyclopedie, waarbij het begrip zo compleet mogelijk wordt uitgelegd. Deze encyclopedie kan ook digitaal zijn: Wikipedia.

Als het logische schema mooi is gestructureerd in stukjes van vergelijkbare lengte en analoge structuur, dan is er uiteindelijk geen verschil tussen een logisch schema en een referentiewerk.

6. Handleiding, tutorial

7. De procesbeschrijving

Werkelijkheidsbeschrijvingen zijn vaak procesbeschrijvingen. misschien is een rpocesbecshrijving het centrale deel van al (of toch veel) hier opgesomde logische schema's.

Hoe dit visueel voorstellen?

Afspraken: 

• de tijd loopt van links naar rechts.
• een pijl bewijst niet noodzakelijk dat er geen tussenliggende stappen kunnen gevonden worden.
• gans links staat dan de uitlokkende factor, bv. iemand die op een knop duwt, iets dat valt, enz.
• gans rechts staat dan het eindresultaat. Dat kunnen er meerdere zijn.
• odneraan zijn de ondersteunende factoren, bovenaan de remmende factoren.

8. De ideeënlijst, de commentaren / nog te integreren ideeën

Dit is het ongestructureerde formaat waar men meestal mee begint: de ideeën worden, alnaargelang ze invallen, gewoon op een lijstje gezet, met streepjes of bolletjes. Men werkt van tijd tot tijd verder aan dit lijstje, voegt soms punten samen, en inspireert zich op de reeds genoteerde punten. Inderdaad, als men in een andere stemming is, of recent andere ervaringen heeft meegemaakt, werken de reeds genoteerde punten vaak heel inspirerend.

Langzaam tekenen er zich bepaalde mogelijke indelingen af om de ideeën te structureren. De structuren die men in het begin ontwerpt zijn wel ergens bevredigend, maar vaak voor bepaalde aspecten onbevredigend. Dit maakt dan wellicht weer nieuwe ideeën los.

Enkele vuistregeltjes:

• een opsomming van meer dan drie voorbeelden of toepassingen verbergt wellicht een indeling die nog niet aan de bewuste oppervlakte kwam. Tracht daarom de ideeën van lange opsommingen te groeperen.
• het streven naar symmetrie kan zeer inspirerend zijn: bv. elk der verschillende hoofdstukken moet wellicht eenzelfde indeling hebben. Is dat spontaan en intuïtief niet zo, dan kan dit ons op het spoor brengen van aspecten en dimensies die we wellciht over het hoofd zagen.
• De punten van de ideeënlijst kunnen één voor één geschrapt worden naargelang ze verwerkt worden in het logisch schema. De nog niet verwerkte punten worden dan het blokje commentaar en latere ideeën die de lezers en de schrijvers aan de gestructureerde tekst toevoegen.