Voorwoord

Hoewel seksualiteit niet het doel is van tantrische spiritualiteit, en er zelfs geen belangrijke plaats in bekleedt, is de sensueel verschraalde westerse denkwereld, hongerig naar rijkere vormen van erotiek dan gewoon voorspel en neuken, op het tantrisch fenomeen gesprongen, en heeft het zelfs gecommercialiseerd als een eufemisme voor (dure) seksualiteit.

Zoals een Indische wijze het formuleerde: "Oosterse tantra-beoefenaars seksualiseren hun rituelen. Westerse tantra-beoefenaars ritualiseren hun seksualiteit".

De authentieke boefening van tantra doet de seksuele energie niet méér stijgen dan alle andere vormen van energie: spiritueel, creatief, artistiek, communicatief, emotioneel, fysiek. Bij echte tantra wordt nooit een orgasme nagestreefd, want dit is een "lek", een kortsluiting voor de stijgende energie, en reduceert de ontmoeting, de maithoena, tot één punt.

Bepaling

Tantrisme is een vorm van spiritualiteit, d.w.z. van bezinning op en beleving van de diepste fenomenen en krachten van het bestaan, waarbij een multisensoriële en fysieke menselijke nabijheid en ontmoeting een belangrijke symbolische rol speelt. Een symbolische totaalbeleving zou een goede vertaling kunnen zijn.

De term komt van het Sanskriet tantra = golf, en deze verwijst o.m. naar de energie die in golven door ons stroomt, en die vanuit de buitenwereld in golven op ons afkomt. Het verwijst ook naar het actie- en het evolutieproces van het heelal, dat in cyclische golven en groter wordende spiraalvormige bewegingen op- en neergaat. Het verwijst tenslotte ook naar de tantrische beleving zelf, waar opwellingen van energie, afgewisseld met uitdijingen van rust over en door ons stromen.

Beschrijving

Er zijn vele manieren, naast voldoende rusten en een gezonde voeding, om de menselijke energie te verhogen. De tantrische heeft gepoogd ze allemaal aan te wenden, en zoveel mogelijk te combineren. In onze westerse cultuur, strevend naar presteren en manipuleren, en met een fobische, schuldinducerende afkeer voor het zuiver lichamelijke en het tijdverliezende "irreële", zijn helaas vele wegen van energie-bevordering afgesloten, die in de tantrische yoga ongestoord bewaard zijn gebleven.

De techniek bestaat erin dat de beoefenaar enkele keren één of twee uur per week in een toestand van diepe verinnerlijking komt, waarbij hij op een veelzijdige, simultane manier, via zintuigen maar ook via geestelijke ontspanning en meditatie, zo intens mogelijk gaat verlangen naar en bereid worden voor constructieve actie. Door een vaag en diffuus maar intens geluksgevoel gaat hij weer geloven in grotere mogelijkheden van zijn levenssitutaie en van de eigen persoon. Het is dus een soort gezonde euforisering, zonder minder realistisch te worden, of de mooie beleving te laten kortsluiten via een passief genieten of een orgasme.

Het kan dus geen vruchten afwerpen als men het passief ondergaat als een leuke onderdompeling in bevrediging, of geen tantrische levenswijsheid beleeft. Een tantrische ervaring kan dus niet dienen als compensatie voor stress en frustraties, hoewel het deze helpt te overwinnen, doordat de fundamentele levensattitude verandert en de toegenomen energie leidt tot het transformeren van de frustrerende situaties.

De tantrische yoga omvat een hele wijsgerige dimensie en training, om de noodzakelijke attitude te leren, en een reeks belevingstechnieken. De wijsgerige dimensie wordt gebracht met oosterse begrippen en beelden, inclusief de mythologische verhalen. Voor een westerling is dit erg storend, en eigenlijk overbodig, zoals ook die lotushouding voor hem bijna niet realiseerbaar is (tenzij voor jonge vrouwen), daar waar elk Aziatisch kind van jongsafaan zo leert zitten (bij gebrek aan stoelen), en dus zijn/haar bekken en heupgewrichten van in de eerste levensmaanden geschikt maakt voor die positie. Westerse tantra zal dus eerder beoefend worden via westerse, "moderne" wijbegeerte en integratieve psychologie, aangevuld met meer technisch ondersteunde concrete middelen (bv een geluidsinstallatie en elektronsiche muziek ipv een urenlang spelende gamlan en zachte trommels) en aangepaste houdingen (liggend of gewoon zittend ipv lotushouding). De geestelijke training, inclusief ontspannings- en meditatieoefeningen, is heel belangrijk, maar kan buiten het typisch neurofysiologische en psychosomatische plaats vinden. Het mag echter niet ontbreken, en kost aanvankelijk veel meer tijd en moeite dan de sensorische dimensie.

Een groot probleem blijft wellicht de verwarring tussen tantrische beleving en vrije seks. Als men de klassieke seksuele ervaring van de gemiddelde westerling heeft, zal een tantrische ervaring bijna onvermijdelijk storende seksuele fantasieën en verlangens oproepen. Om zuiver tantra te beleven moet de seksuele beleving dezelfde dimensie en belang krijgen als andere vormen van emoties en lichamelijke functies, zoals de tantrische masseur de erogene zones niet speciaal opzoekt, maar evenmin speciaal vermijdt. Het zijn lichaamsdelen en zintuigen als andere, en zelfs niet eens de meest intense. De warme olie die over je rug loopt, de zware warme natte vochtige doek die je plots bedekt verwekken veel meer gevoels- en energiegolven dan erotisch contact. In de verschraalde sensualiteit van de westerling is de erotische dimensie zoveel meer opgehitst, omdat ze functies heeft gekregen die andere vormen van contact veel harmonischer zouden kunnen realiseren. Om ten volle te kunnen genieten van tantrische belevingen moet men dus een heel bevredigend en bevrijd seksueel leven leiden, zodat de tantrische ervaring op zich geen seksuele meerwaarde hoeft te betekenen. Zoals de beoefenaar ook goed uitgerust en nuchter moet zijn om volledig helder maar toch diep ontspannen de tantra te kunnen beleven.

Het neuropsychologisch proces

De moderne neuropsychologie maakt een verklaring van het effect van de tantrische ervaring heel bevattelijk. Volgende factoren spelen heribij een rol.

• Het begrip energie is uiteraard een beeldspraak. Het is een poging om het dubbele subjectieve gevoel van rust en actieverlangen te beschrijven. Er zit niet ergens meetbare energie door ons te stromen, noch fysiek noch bovennatuurlijk.
• Stemming, die in feite een aanduiding is voor de beschikbare hoeveelheid energie, verbetert als wij meerdere aangename succeservaringen hebben. Het is een soort statistisch gemiddelde dat de subjectieve waarschijnlijkheid weergeeft dat er ons nog meer aangename ervaringen te wachten staan. Hoe meer aangename ervaringen, van welke soort ook, er achter elkaar over ons komen, hoe sterker en bestendiger deze positieve stemming, deze daadkracht, deze motivatie wordt.
• Als meerdere ervaringen langs verschillende wegen op ons afkomen, dus multisensorieel, maar ook en vooral een harmonische compementariteit tussen lichamelijke ervaring en geestelijke beleving, dan is het "overtuigingseffect" des te sterker, emer dan de som der aangename impulsen. Want de betekenis van elke aangename ervaring wordt verveelvoudigd door de aanwezigheid van de andere.
• Meerdere gelijktijdige ervaringen maken ons dan ook los van nze concentratie op één punt: bij massage door twee handen kunnen we denken aan de masseur, bij massage door vier handen kunnen we dat niet meer, en beleven we het masseren als dusdanig, in zijn diepere betekenis dus. Zoals ook pijn op vele plaatsen het pijngevoel zachter maakt en soms zelfs uitwist, terwijl we ons anders hyperconcentreren op één pijnlijke plek.
  
• Als de aangename beleving lange tijd ongestoord aanhoudt, dan ontstaat er een soort mentale cycliciteit, een soort toenemende resonantie (vibratie, reverberatie, augmentatie), die uiteindlijk leidt tot sterke ontroering (diep ontroerd wenen gebeurt vaak bij goede tantra) en trance. Een dubbele tijd voor een tantra-ervaring veroorzaakt veel meer dan de dubbele subjectieve weerslag. Cyclisch prikkelen veroorzaakt in de natuur vaak een summatie-effect, waarbij gelijkblijvende prikkels steeds sterkere effecten uitlokken. Gans onze erotiek, maar ook onze emotionele ontroerbaarheid, cyclische muziek e.d. zijn volgens dit principe gebouwd.
• Het emotioneel en psychodynamisch effect van de neurofysiologische ervaring is des te sterker, naarmate het parallel loopt met onze geestelijke houding en werkelijkheidsbeleving. Het ene versterkt het andere, en beide worden steeds aangrijpender.
• De zintuigelijke stimulering is veel krachtiger dan de pure mentale. Een getrainde meditatie-ervaring, of een puur artistieke emotie kan nooit opwekken wat een fysiek ondersteunende ervaring uitlokt, en als beide aanwezig zijn is de ervaring des te sterker. Voorwaarde blijft dat de geestelijke attitude en beleving van de situatie congruent is aan en harmonisch met de neurofysiologische.

De spiritualiteit

De tantrische ervaring vereist een bepaalde geestelijke attitude, waardoor de neurofysiologische ervaringen hun grootste kansen krijgen tot emotioneel impact, en op hun beurt de geestelijke attitude gaan versterken.

Deze spiritualiteit, die intens nagestreefd wordt door de oosterse yoga-leermeesters, kan ook heel goed door westerse psychologische training bereikt worden. Ze bestaat in het wereldbeeld en de daarmee samenhangende levensattitude die in gans deze website voor integratieve filosofie en psychologie wordt beschreven. Kort samengevat is er een constructief evolutionair wereldbeeld, waarbij, poging na poging, integratie centraal staat, d.w.z. het harmonisch samenvoegen van al te vaak uiteenlopende opvattingen, verlangens en tendensen. Fouten worden gezien als onhandige pogingen, niet als uitingen van het kwaad. Er heerst een zeer positieve, vertrouwensvolle benadering van elkaar, niet omdat men alles onvoorwaardelijk goedkeurt, maar omdat men gelooft in de vastberaden zoektocht van de ander, die, net zoals wijzelf, eerlijk naar het beste streeft en ons door zijn blik en zijn zachte aanraking meedeelt dat hij het beste van ons verwacht, en ons het beste wil schenken van wat wij verwachten. Het stoïcijns advies Doe de ander niet aan wat gij niet graag zoudt hebben dat hij u aandoet wordt omgedraaid in Doe met de ander wat gij graag zoudt hebben dat hij doet met u. Die positieve attitude, waarmee wij in de ander meer zien dan er nu schijnt te zijn, zoals wij voelen dat hij in ons meer ziet dan wij tot nog toe dachten dat we aankonden, dus een groter geloof in onszelf en een groter geloof in de ander, een grenzeloos maar respectvol wederzijds vertrouwen, dit is onze grootste energiebron.