6000-6999
Sites per thema:
psy0 algemeen
psy1 systemen
psy2 denken
psy3 brein
psy4 individu
psy50 diagnostiek
psy54 behandeling
psy6 optimaal
psy7 groepen
psy8 suboptimaal
psy9 optimaal

6230 Endogene Inspiratie


Nurture your mind with great thoughts, for you will never go any higher than your thoughts.
(Voed je geest met grote gedachten, want je zult nooit hoger komen dan je gedachten.)
BENJAMIN DISRAELI, 1804-1881
 
Een starre geest is een oude geest en dus een snel stervende geest.

Zo vele dingen interesseren ons niet
omdat zij in onze geest geen bodem vinden waarop zij kunnen leven.
Wat wij moeten doen is de ruimte in onze geest vergroten
zodat veel meer ideeën er een plaats kunnen vinden.
ORTEGA Y GASSET (1883 – 1955)
 
 
Inleiding
 

We hebben gezien hoe het intelligentieproces begint met nadenken, en dat de eerste fase hiervan is: het verzamelen van ideeën en gegevens. Deze fase noemen we inspiratiefase.

Bij de ideeënverzameling onderscheiden we twee verschillende inspiratiebronnen, nl. de exogene, dus van buiten uit, d.w.z. de ideeën of voorbeelden afkomstig van anderen, en de endogene, van binnen uit, dus putten uit eigen verbeelding en geheugen. Het onderscheid tussen deze 2 inspiratiebronnen is niet zo helder te scheiden, daar we alles wat we tot onze persoonlijke verbeelding of herinnering rekenen, uiteindelijk ooit via de buitenwereld in ons bewustzijn of onbewuste is binnengedrongen.

 
Omschrijving
 
Endogene inspiratie omvat alle inspiratie die uit onszelf komt. Dit kan spontaan gebeuren, maar ook bevorderd worden door allerlei trucjes of bewust gekozen technieken.

Ze wordt bij mensen die niet optimaal functioneren en onbewuster leven méér gebruikt dan exogene inspiratie, alhoewel ze meestal minder productief is. Zei Socrates niet: ‘Het niet-doordachte leven is het leven niet waard.’

De verklaring daarvoor is psychologisch: onze eigen gedachten lijken ons vertrouwd en dus (zijn meestal) minder bedreigend dan de ideeën van anderen, aangezien de endogene door het onbewuste gefilterd en gecensureerd worden. In de comfortzone van het bekende voelen we ons veilig. Zodra we die zone verlaten

We bespreken eerst de technieken, waarbij we zowel het krijgen van inspiratie, als het bewaren en gebruiken ervan bespreken. Vervolgens komen de storende en/of stimulerende psychologische aspecten van het krijgen en gebruiken van inspiratie aan bod.

 
De bronnen voor inspiratie
 
A. Spontaan


Inspiratie zal uiteraard vaak spontaan komen: ideeën (m.b.t. hoe we het beter kunnen doen) wellen op zonder dat wij daar moeite moeten voor doen of zonder dat we daarvoor een bewuste daad hebben gesteldEen andere definitie van ‘spontaan’ kan zijn: alles wat niet bewust onderzocht of geanalyseerd werd.

Hierbij kunnen we onderscheid maken tussen twee grote momenten: tijdens of vlakbij een activiteit, en los van een activiteit. Beide momenten hebben hun voordelen. Tijdens een activiteit zijn we noodgedwongen geconfronteerd met alle mogelijke details, hetgeen we vaak vergeten als we ver van de realiteit verwijderd zijn, bv. tijdens de voorbereiding. Maar ver van een activiteit, ver van de realiteit, hebben we vaak de durf om zaken te bedenken die nog niet gerealiseerd zijn, en die vlak voor of tijdens de activiteit onrealistisch of gewaagd lijken, zodat we er liever zouden van afstappen.

 

I. Activiteitsgebonden

 

We kunnen ideeën verzamelen zowel vóór, tijdens, als na een activiteit.

 

1. Vóór de activiteit

 

Veel inspiratie wordt verkregen door iets lang op voorhand te beginnen voorbereiden. Ook al lijken sommige ideeën op dat ogenblik onrealistisch, toch blijft het belangrijk deze te noteren. Misschien blijken ze op een later tijdstip toch te realiseren of kunnen ze door iets gelijkaardigs vervangen worden. Dit is de techniek van de verre voorbereiding.

 

Bv. een geschikt geschenk vinden wordt enorm vergemakkelijkt wanneer je vooraf een lijstje aanlegt van wat je voor bepaalde personen kan kopen.

 

Enkele voordelen van een vroeg noteren van ideeën:

  1. Dat we nog voldoende tijd zullen hebben om ze uit te werken of praktische maatregel te treffen. Als we pas op het laatste ogenblik beginnen ideeën te verzamelen, hebben we meestal geen tijd meer om ze uit te werken.
  2. Bovendien zullen ideeën die vroeg genoteerd worden, minder gecensureerd zijn door ons onbewuste, aangezien we vaak meer schrik hebben om originele zaken te geloven, naarmate het tijdstip van de realisatie nadert. Omdat we in ruimte en tijd ver verwijderd zijn van het resultaat, durven we ‘merkwaardige’ ideeën makkelijker toelaten en sneller oude vaste patronen los te laten.
  3. Het zorgt voor meer inspiratie en bereidt je beter voor op een activiteit.
  4. Je staat meer open voor nieuwe ervaringen.

 

Zoals in de basistekst van het constructieve denken staat is het zelfs afgeraden om, tussen het moment van de besluitvorming en het ogenblik dat we iets moeten realiseren, van gedachte te veranderen, ook al neemt de verleiding toe naargelang het actiemoment nadert.

Ook wordt vaak aangeraden om nooit beslissingen te nemen tijdens depressieve momenten. Reeds Ignatius, de stichter der jezuïeten, stelde de regel op dat men van de besluiten, genomen op zeer geestdriftige momenten, nooit mocht afwijken.

Het voorwendsel dat je moeilijk ideeën kan genereren wanneer je iets voor de eerste maal doet, is meestal een ongegrond argument aangezien je vaak reeds soortgelijke activiteiten meemaakte of erover kon lezen.

Bv. bij het aangaan van een liefdesrelatie kan je inspiratie halen uit vroegere vriendschapsrelaties. Een ander voorbeeld: wanneer je nog nooit zelf een feest hebt gegeven, heb je er ongetwijfeld toch al een meegemaakt.

 

2. Tijdens een activiteit

 

Ook tijdens de activiteit is het belangrijk de zogenaamde invallen te noteren aangezien de confrontatie met de realiteit een enorme bron van inspiratie is. Zo kan een evaluatiemoment een hoop goede ideeën voortbrengen.

 

Doorgaans wordt een evaluatie op één van beide manieren gevoerd:


1. Om zich goed te voelen: de goede punten worden extra in de verf gezet en de fouten gerationaliseerd

2. Om te zoeken wat er beter kan. Maar meestal worden alleen de fouten bekeken


Opdat een evaluatie een bron zou zijn van endogene inspiratie én van een goed gevoel zou zijn, moet ze op een evenwichtige manier gebeuren:

3. Het doel van de evaluatie is een goed gevoel ondanks de bewustwording van fouten: het constateren van gemaakte fouten moet als iets positiefs geherformuleerd worden, d.w.z. als een bron van groeimogelijkheden, als de onvermijdelijke weg naar een beter functioneren. Deze optimale denkwijze is reeds beschreven als Rationele Zelfevaluatie. (Zie hoofdstuk Fundamenteel Zelfvertrouwen). Ze bestaat erin de fouten relatief te evalueren (bv. "minder fouten dan vroeger", "minder fouten dan de anderen in vergelijkbare situaties") of door zich reeds een constructieve revanche voor te stellen. Wanneer je het begrip ‘fouten’, ‘problemen’ of ‘mislukkingen’ anders definieert bv. als een kans om iets nieuws te leren wat je nog niet begrepen had, of als een bewijs dat je begint te groeien dus nog onhandig bent, dan zeggen we ‘hoera’ tegen ons volgende onbevredigende resultaat.

 
3. Na een activiteit

 

Het is nuttig om een volgende activiteit voor te bereiden onmiddellijk nadat we een soortgelijke activiteit achter de rug hebben. Bv. je volgend feest reeds voorbereiden onmiddellijk na een feest, na een vergadering noteren hoe later beter zou kunnen verlopen. Dit wordt evaluatie genoemd.

 
II. Los van activiteiten

 

Concreet
  • we noteren al onze dromen en verlangens, ook al lijken ze onrealistisch. Het is de bedoeling om een niet gestructureerde lijst aan te leggen met fantastische, en soms tegenstrijdige ideeën. We kunnen die lijst voortdurend aanvullen en herlezen, wat ook vaak een gunstige invloed op onze stemming uitoefent. Dit noemen we dromen- en verlanglijst (DVL).
  •  Ook op verloren momenten zoals tijdens saaie vergaderingen is het nuttig om alle mogelijke invallen te noteren.
  • Je kan hier zelfs een bewuste strategie op toepassen om van elk saai, vervelend of onbevredigend moment een experiment te maken. Stel je dan de vraag: ‘Wat kan ik hieruit leren?’ ‘Wat zou ik nooit doen?’ ‘Hoe zou ik het anders doen?’ Het kan een bewuste keuze worden om van elke saaie ontmoeting een kans tot creativiteit te maken.

 

B. Gestimuleerde inspiratie

 

Hoe laten we deze endogene inspiratie naar boven komen?

 

1. Fantaseren

 

Een klassieke toepassing is de geleide droom, of een opstel schrijven aan de hand van een thema, zoals:

 

  • Een dag beschrijven uit je leven binnen 5 jaar. Dit zegt wellicht iets over de behoeften die onbewust in ons leven.
  • een film bekijken zonder klank. Je zal merken dat dit een fantastische ervaring is. Bekijk je vervolgens of later de film met klank zal je merken dat de film beter was met de aanvulling, integratie van jouw fantasieën.

 

2. Ervaringen noteren

 

Hierbij noteren we gedurende een aantal weken dagelijks drie positieve en één negatieve ervaring, en trachten hier later conclusies uit te trekken. Tracht hierbij ook te noteren waarom iets juist aangenaam of juist niet aangenaam is/was. Hierdoor krijgen we de nodige inspiratie om bewuster te worden van onze behoeften en onze gevoeligheden.

 

  • Bv. hoe kan ik de aangename zaken nogmaals beleven, en hoe kan ik de onaangename vermijden.Het neerschrijven van ervaringen zorgt er ook voor dat je vermijdt om eindeloos te blijven piekeren over hetzelfde. Eenmaal een gedachte is neergeschreven zal je veel minder behoefte hebben om de juistheid van die gedachte te blijven evalueren. Zo bouw je een stevige basis voor constructieve gedachten.

 

3. Zelfobservatie tijdens het freewheelen

 

Freewheelen betekent: regelmatig een paar uur voorzien waarop je vooraf niet geprogrammeerd hebt wat je zal doen. Je doet enkel datgene waar je op dat moment zin in hebt. Nadien noteer  je zo gedetailleerd mogelijk wat je tijdens deze perioden gedaan hebt, waardoor je over heel wat belangrijke informatie gaat beschikken inzake (verdrongen) behoeften en verlangens.

 

4. Contrastmethode: creatief waarnemen

 

Een manier om meer inspiratie te verkrijgen (en trouwens ook om meer te genieten van de ervaring) is contrast, d.w.z. telkens wanneer we iets zullen meemaken gaan we ons vooraf voorstellen hoe de situatie zal verlopen. Dit is de methode van het creatief luisteren, creatief lezen,enz.

 

  • Vooraleer we een boek lezen, zullen we aan de hand van de titels ons voorstellen wat er zal in staan. We maken m.a.w. zelf een inhoudstafel en vergelijken deze dan met die van het boek.
  • Vooraleer we een museum bezoeken kunnen we ons aan de hand van een catalogus een idee vormen over wat we zo allemaal zullen te zien krijgen.

 

Door deze methode van het bewust uitlokken van contrast zullen ons belangrijke dingen opvallen niet alleen betreffende wat we observeren, maar ook over wat in ons leeft. Daarenboven zal ook onze aandacht beter gaande gehouden worden.

 

Weerstanden tegen het verwoorden van verwachtingen

 

Aanvankelijk kan deze werkwijze nogal frustrerend zijn, aangezien je vaak bepaalde kenmerken zal vergeten, doch het belangrijkste is er nuttige conclusies uit te trekken. Soms kunnen daarentegen je ideeën veel uitgebreider zijn.

 

Rationalisaties (mythes) die de weerstand ondersteunen:

 

  • je mag geen vooroordelen hebben. Het is echter zo dat je zelfs zonder voorbereiding ook vooroordelen hebt. En zelfs al treden er vooroordelen op, we kunnen ze afwentelen via het constructieve denken.
  • iets wat je niet meemaakte kun je toch niet beoordelen
  • je moet kunnen inspelen op het moment zelf
  • aangename ervaringen zijn gevoelsmatig, als je er teveel over nadenkt, bederf je je plezier
  • je kan toch niet meer spontaan zijn indien je alles voorbereidt. Dit gevoel zal echter maar optreden indien je niet gewoon bent om voor te bereiden. Bv. we gaan er van uit dat bij verliefdheid alles spontaan gebeurt. Niets is echter minder waar, immers als we verliefd zijn dromen we voortdurend over al die mooie momenten die we reeds meemaakten en nog zullen meemaken en gaan op die mannier tal van zaken “onbewust” voorbereiden

 

5. Reflectie

 

Dit is het nadenken over vroeger gemaakte nota’s van jezelf (o.m. vroeger gemaakte AA's) in je Groeiboek. Regelmatig je eigen nota's even herlezen is aan te raden. Je zal merken dat er vaak niet alleen nieuwe ideeën naar boven komen, maar ook andere stemmingen en motivaties.

 

6. Verbalisatie

 

Iets proberen uitleggen aan een ander, een vaag gevoel of verlangen proberen onder woorden brengen is vaak erg inspirerend. Het toont niet alleen je hiaten in je verhaal maar

  • Door met twee te praten over fantasieën brengt dit creativiteit en inspiratie naar boven.
  • Deze ervaring hebben lesgevers al vaak gehad.

 

Ook het uitschrijven van zaken kan een nuttige manier zijn om inspiratie te krijgen. Bovendien heeft schrijven het voordeel dat het traag verloopt waardoor men minder gemakkelijk aan associaties voorbij gaat die belangrijk voor ons zijn. Ook zullen gedachten die je neerschrijft beter gestructureerd zijn waardoor herhaling, die typisch is voor piekeren, vermeden wordt. 

 

7. Brainstorming

 

Dit is in feite een combinatie van endogene en exogene inspiratie: je laat je eigen onbewuste inspireren door de ongestructureerde opwellingen van anderen. Je gaat in interactie met elkaar waardoor je vernieuwende inspiratie en ideeën bekomt. Het is een tweefasig proces: niet enkel tijdens de ontmoeting gebeurt er brainstoming, maar ook en vooral tussen twee sessies.

 
Inspiratie kan ook gevonden worden door op een gedwongen manier ongebruikelijke associaties op te roepen

  • we moeten bv. het verband vinden tussen twee zaken die absoluut niets met elkaar te zien schijnen te hebben. Bespreek bv. je relatie of je werk door dit te vergelijken met een fles spuitwater, een waterval, een auto.

 

Een goede manier om een voordracht voor te bereiden is een reeks suggesties vragen aan mensen die daar helemaal niet op voorbereid zijn of soms zelfs weinig van kennen, en vervolgens je eigen ideeën integreren met die suggesties.

 

8. Een ander standpunt verdedigen  

 

Inspiratie wordt bovendien verkregen door ons in de plaats van iemand anders te stellen, of verschillende standpunten tegenover elkaar te plaatsen of door zaken van een andere kant te bekijken. Zo kunnen we de pessimistische vraag stellen

  • Laten we veronderstellen dat onze activiteit zal mislukken. Waaraan zal dit dan waarschijnlijk liggen?
  • De tactiek van de advocaat van de duivel volgt een beetje dezelfde gedachtegang.

 

Daarbij moeten we ons niet alleen beperken tot het opsommen van risico’s en mogelijke complicatie, maar vooral het uitdenken van preventieve maatregelen die met die risico’s rekening houden. Een bijkomend voordeel is dat we extra worden uitgedaagd. 

 

9. Droomanalyse

 

Dromen zijn niet alleen een goed moment om onverwekte spanningen veilig af te reageren, het is ook een rijke inspiratiebron voor inzichten nopens zichzelf en ideeën betreffende de werkelijkheid waarin we leven. Tevens kunnen onze onderliggende behoeften naar boven komen tijdens onze dromen.


Dromen hebben echter twee problemen:

  1. ze worden binnen enkele ogenblikken na het ontwaken vergeten
  2. en zijn meestal niet direct te begrijpen.

 

Het vergeten kan worden tegengegaan door de gewoonte aan te nemen ze onmiddellijk luidop te herhalen of neer te schrijven bij het ontwaken. Een tip hierbij is een notieblok naast jouw bed leggen.  De hersenen kunnen erop getraind worden om dromen beter te onthouden.

 

Vergeet daarenboven niet dat de sterke emoties die wij bij dromen ervaren niet het gevolg zijn van de beelden die we ervaren, maar de oorzaak! Het zijn deze emoties, die afkomstig zijn van iets dat verdrongen is, die op hun beurt via tal van associaties (die op zichzelf onbelangrijk kunnen zijn) die beelden oproepen. Het belangrijkste van de droom zit dus niet zozeer in de beelden, maar in de onderliggende behoeftes, verdrongen frustraties en onverwerkte conflicten. In een droom wordt vaak op een symbolische manier afgerekend met conflicten, die in de werkelijkheid moeilijk te verwerken zijn.

Het analyseren kan enorm vergemakkelijkt worden aan de hand van boeken die de betekenis van universele symbolen beschrijven (bv. het droomanalyseboek van Chandu). Maar uiteindelijk kan alleen jijzelf intuïtief aanvoelen of de interpretatie voor jou klopt.

 

Dagdromen volgen een beetje dezelfde regels, maar zijn meestal gemakkelijker te begrijpen omdat ze, qua beelden, directer in verband staan met onvervulde behoeften of bedreigende situaties.  

 

10. Inspirerende vragenlijsten

 

Dit zijn algemene, open vragenlijsten en inspiratielijsten. Deze vragen zetten ons aan het denken zodat we met een grotere waarschijnlijkheid sluimerende ideeën in onszelf zullen wakker worden.

 

Een aintegratie van inspirerende vragenlijsten is de afwijkingsanalyse (AA), d.w.z. een vragenlijst die helpt onderzoeken waarom iets anders is verlopen dan wij hadden voorzien, of het nu beter of slechter is dan voorzien.

 

Daarnaast werden er in onze cultuur tal van andere inspirerende vragenlijsten ontwikkeld. Zelfs al zijn deze eenzijdig of simplistisch, alles wat inspireert is goed, zelfs al heb je de vraag verkeerd begrepen.

 


DE AFWIJKINGSANALYSE (A.A.)

A.Wat kan ik leren uit deze afwijking?

(1) Vragen in verband met het actieterrein
Welke zijn de factoren die uitgelokt hebben dat mijn voorspelling of project anders is afgelopen dan voorzien. Meer dan één factor aangeven en de factoren splitsen in uitwendige en inwendige factoren.
Hoe had ik de factoren die de situatie doen afwijken van mijn vooruitzichten kunnen beïnvloeden? Of als deze niet te beïnvloeden zijn, hoe had ik mijn project realistischer kunnen maken?

(2) Wat kan ik leren over mijzelf?

1. Wat kan ik leren over mijn behoeften?
Welke zouden de voor- en nadelen geweest zijn van het project, als het verlopen was zoals ik het mij had voorgesteld?
Welke zijn de voor- en de nadelen van de situatie zoals ze nu is alfgelopen?

2. Wat kan ik leren over mijn mogelijkheden en mijn (voorlopige) grenzen binnen deze situatie?
Wat kan ik duidelijk minder goed dan ik vermoedde?
Wat kan blijkbaar beter dan ik vreesde?

B. Welke praktische conclusies kan ik uit deze inzichten trekken?


1. Wat ga ik doen op korte termijn?
Hoe kan ik mijn doel toch nog bereiken: door te herbeginnen op dezelfde manier, of op een andere manier, of door een evenwaardig project op te stellen?
Hoe kan ik de nadelen die de mislukking van mijn project hebben veroorzaakt, bestijden?

2. Op lange termijn?
Welke groeiprocessen moet ik uitwerken om in de toekomst dergelijk afwijkingen te vermijden?
Welke lessen kan ik trekken voor andere terreinen of andere projecten?

C. Hoe kan ik het overblijvend frustratiegevoel psychologisch verwerken?

De analyse zelf, vooral het formuleren van nieuwe projecten, is de beste psychologische verwerking. Toch kan nog frustratiegevoel overblijven. Dit wordt het best verwerkt door betere vergelijkingscriteria te nemen, waardoor men ondanks de mislukking toch ergens vooruitgang ziet.


ANDERE INPIRERENDE VRAGENLIJSTEN

 
1. De inspiratielijst over het onbewuste
 

Het is hierbij niet noodzakelijk om alle vragen op te lossen, aangezien het enkel de bedoeling is dat we inspiratie opdoen. Zelfs vragen die we verkeerd begrepen hebben kunnen iets boeiends losmaken.

 

2. De Chrie-methode
 
Reeds de Griekse redenaars gebruikten inspirerende vragenlijsten Dit werd de techniek van de “chrie” genoemd (chrê = het is nuttig, nodig). Bv iwe? wat? wanneer? waarom? gevolgen en toepassingen? enz.

 

3. Proactief denken

 

Activiteitsgebonden vragenlijsten zijn bv. de stadialijst bij het behandelen van een intuïtieve indruk
 
    1. vaag probleem aanvoelen
    2. precies probleem aanvoelen
    3. probleem analyseren
    4. oplossing vermoeden
    5. beseffen dat het oplosbaar is
    6. beseffen wat de oplossing is
    7. de oplossing verwezenlijken
    8. evaluatie

 

 

4. De vier vragen

 

De methodiek van ‘de vier vragen’ zijn een middel om knellende en negatieve emoties en gedachten te reframen. De vier vragen zijn een verfijnd en perfect instrument voor zelfrealisatie. Het is een methode die je steeds weer kunt toepassen op je oordelen en je emoties die ingaan tegen de realiteit. Je leert omgaan met de realiteit ook al denk je dat er geen uitweg is. Het is een inspirerende manier die de creativiteit stimuleert.

Deze vragen zijn heel simpel

    1. Is het waar?
    2. Kun je absoluut zeker weten dat het waar is?
    3. Hoe reageer je als je die gedachte gelooft?
    4. Wie zou je zijn als je die gedachte niet zou (kunnen) denken

 

Door de vragen aan jezelf te stellen, creëer je een open mind. Vooral in de 5e stap ga je inzien dat je onbewuste denken je lijden veroorzaakte. Zodra je je onbewuste denken terug heropvoedt (zie tekst constructief denken) creëer je je eigen geluk.

 
5. De SWOT-analyse

 

In bedrijven met een constructieve visie en een progressief beleid wordt aan IKZ of Interne Kwaliteitszorg gedaan. Dat voedt de idee constructief te kunnen bijdragen aan het grote geheel. Het voedt tevens het zelfvertrouwen van het individu.

  

Bij een SWOT-analyse (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) worden de belangrijkste sterke en zwakke punten van een organisatie of een (nieuw) product in een markt benoemd, samen met de belangrijkste kansen en bedreigingen. Wanneer je deze gedachte doortrekt; kan je dit instrument, mits enige fantasie en zelfkennis, ook gebruiken om even stil te staan bij je huidige levenssituatie en de richting waar je heen wil. In de tekst over constructief denken wordt ‘doorzettingsvermogen’ en ‘constructieve zelfkritiek’ als vierde en vijfde levenskracht omschreven. Hierin wordt o.a. gesteld dat bij onzekerheid of een methode de goede is, je in je project evaluatiemomenten moet voorzien om de verdere juiste richting te kunnen bepalen. Een persoonlijke SWOT-analyse kan daar een hulpmiddel bij zijn. Kennis van je goede en minder goede eigenschappen verhogen tevens je kans op een geslaagde ‘audit’.

 

De Swot-analyse is dus een vorm van inspirerende vragenlijst.
 

Kenmerken

1) interne aspecten:

  • De sterke punten (strengths): betreffen de kwaliteiten van jezelf
  • De zwakke punten punten (weaknesses): betreffen onderontwikkelde kenmerken van jezelf

 

2) externe aspecten:

  • De groeikansen (opportunities): betreffen mogelijkheden die nog onvoldoende zijn aangewend
  • De bedreigingen (threats): betreffen toestanden die potentieel gevaarlijk zijn

 

De aan te nemen houdingen kunnen matrixgewijs weergegeven worden:

 

 

O

T

S

doen!

bewaak!

W

investeer!

laat los!

 

 


Het bewaren en oproepen van inspiratie

Beschrijving

Eén der grootste verspillingen in onze samenleving, erger dan de energieverspilling, is het verlies van ervaring en van nuttige ideeën. Nieuwe generaties mensen moeten steeds weer het warm water uitvinden. Hoe vaak zien we niet dat nieuwe uitvindingen beter zijn op bepaalde punten, maar op andere punten duidelijk een achteruitgang betekenen ten opzichte van vroeger. Maar vooral op het gebied van de praktische psychologie is dit opvallend. Dit ervaringsverlies speelt zich zowel af binnen de persoon zelf, tussen twee achtereenvolgende generaties, en in de loop van de geschiedenis der mensheid.
De vraag hoe een mooie relatie eruit ziet, of hoe kinderen best opgevoed worden is zeker zo oud al de mensheid. En zeker hebben mensen vroeger deze problemen soms schitterend weten op te lossen. Nochtans heeft elk jong koppel weer de indruk dat er op dit gebied geen bruikbare kennis voorhanden is, en dat ze het best zelf, met vallen en opstaan, zouden oplossen.
Sommigen zeggen, niet zonder enig pessimisme: de enige les die men uit de geschiedenis kan trekken, is dat de mensheid nooit lessen getrokken heeft uit de geschiedenis.

Er bestaat zowel weerstand tegen het noteren van ideeën, tegen het bewaren van ideeën, als tegen het raadplegen en involgen van vroegere ideeën.

Mogelijke methodes

1. hulpmiddelen zoals een agenda die we steeds bij hebben, of een dicteerapparaat. In die agenda kan ook veel inspirerends genoteerd staan, zoals inspiratielijsten, toekomstige activiteiten die we langzaam aan het voorbereiden zijn, activiteiten die we deden en achteraf willen analyseren, enz.
Naast de agenda kunnen we ook gebruik maken van een inspiratie- en stimulatieschrift (Groeiboek). We kunnen bovendien gebruik maken van ervaringsmappen. Per activiteit is het nuttig een map of dossier samen te stellen met kritieken, evaluaties, losse ideeën, suggesties, voorbeelden van concurrenten, enz. Dit heeft bovendien als groot voordeel dat je opvolger gebruik kan maken van jouw ervaring. Uiteraard kunnen al deze zaken ook meer en meer op computer.

2. Mensen die zaken al of niet in groep organiseren doen er goed aan om elke activiteit af te ronden met een evaluatievergadering, en ervoor te zorgen dat de aldus verzamelde ideeën ergens op schrift gesteld worden zodanig dat ze bij een volgende organisatie van een dergelijke activiteit gevonden en gebruikt kunnen worden.
Een dynamisch bedrijf of gelijk welke goede organisatie zou als volgt te werk moeten gaan. In plaats van bij elke vergadering en bespreking losse verslagen te maken die dan chronologisch geklasseerd worden en eigenlijk nooit meer besproken, zou de verslaggever al het besprokene best klasseren per thema, en telkens een integratie maken van het nieuwe met wat er al stond. Zo bouwt men steeds verder op wat men al heeft, en gaat er geen ervaring verloren. Sinds het veralgemeende gebruik van de computer is deze methode bijzonder vlot en goedkoop toe te passen.

Psychologische weerstanden

Omschrijving

Hoewel endogene inspiratie minder weerstand oproept dan exogene, omdat er onbewust reeds een censuur der meest bedreigende ideeën optreedt, hebben we toch de neiging om over bepaalde leerrijke ervaringen niet of niet tijdig te denken. Dit is uiteraard een vorm van verdringing. Velen gebruiken daarbij het excuus dat dit een vooroordeel inhoudt.

Oorzaken

Deze weerstand wordt veroorzaakt door:
de morele druk die uitgaat van een reeks nieuwe ideeën. Vanaf dat moment kunnen we immers niet meer vrijuit beslissen wat we doen, vermits duidelijk vaststaat wat we best zouden doen.
al te duidelijke ideeën over hoe iets beter zou kunnen, zijn een onweerlegbare kritiek op ons vroeger gedrag, onze vroegere manier van functioneren.
de angst om te falen bij nieuwe activiteiten waar we nog onvoldoende ervaring in hebben.
het trachten te vermijden van onaangename of vervelende ervaringen (frustraties) aangezien de zaken vaak anders kunnen verlopen dan we ze gepland hadden. Om het niet of (te) laat overdenken goed te praten gebruiken we tal van rationalisaties:
ik zal later frisser van geest zijn
- ik wil de pessimist niet uithangen, door mij onmiddellijk af te vragen “wat er - allemaal verkeerd was”
ik kan het niet goed voorbereiden omdat ik met die zaken te weinig ervaring heb
dromen zijn bedrog, papier is verduldig, dagdromen is tijdverlies.

Oplossingen

Vooral het constructief denken is de oplossing. Hiermee wordt vooral die houding bedoeld die niet in dergelijke uitvluchten gelooft, omdat ze beseft dat de gevolgen op lange termijn uiteindelijk zwaarder zullen doorwegen. Ook zullen tal van overdenkingen minder bedreigend zijn, omdat de criteria anders zijn (bv. “je ging 10% vooruit”, i.p.v. “’t is nog altijd niet perfect”). (m.a.w. de Rationele Zelfevaluatie)

Ook fysieke aspecten 
Deze spelen een rol: bij uitputting, vermoeidheid, depressie, constante frustratie, alcoholisme, verslaving daalt de creativiteit enorm. Uitgeslapen en fris kan duidelijk helpen.

Ook zijn er kunstmatige methodes die de uitgeslapenheid of innerlijke rust en creativiteit bevorderen, zoals Meditatie. Het EEG van personen die mediteren vertoont een bijna perfecte “alfatoestand” d.w.z. bijna zuivere sinusoïdale golven die wijzen op een totale ontspanning die zelfs tijdens de slaap niet volledig bereikt wordt. De techniek vraagt 2 x 20 minuten per dag.
Transcendente meditatie is een gemoderniseerde oosterse meditatietechniek waarbij men door een betekenisloos woord eindeloos mentaal te herhalen, de afleidingen in de gedachtegang minimaal houdt, en daardoor tot een diepe geestelijke rust komt, waardoor op enkele dagen tijd de ergernis daalt en de creativiteit enorm toeneemt.

Ook de Mindfulness-meditatie werpt dergelijke vruchten af, hoewel deze techniek bijna nooit meer zuiver wordt aangeleerd, maar in combinatie met oefeningen in rationeel-constructief denken en autosuggestie. Een effectieve methode om aan autosuggestie te doen is het ‘visualiseren’. Wanneer je te weinig zelfvertrouwen hebt, kan je bv. een visualisatieoefening doen over het beeld van een berg of een boom. Al de eigenschappen van de berg of de boom laat je diep tot je doordringen en kan je transformeren naar jezelf. Als je later door de dag een idee van minderwaardigheid ervaart, hoef je het beeld van de berg of de boom maar op te roepen en je daarvan te overtuigen.

Rationeel denken over het nut van endogene inspiratie:
Wat is de relatie tussen het veiligheidsidee en de groeikans?
Inspirerende, prikkelende vragen en ideeën uit de buitenwereld en uit onze binnenwereld kunnen we situeren op drie niveaus of in drie zones.

In onderstaand schema worden drie zones beschreven:

A is de comfortzone: we voelen ons op ons gemak, er is geen bedreiging uit de buitenwereld, we leven op de automatische piloot, alles voldoet aan onze verwachtingen of onze perceptie.

B is de stretchzone: hier komen de uitdagingen op ons af en we vinden het leuk en interessant om bij te leren. Het wekt onze nieuwsgierigheid en we slagen erin constructief met problemen en conflicten om te gaan.

C is de stresszone: we voelen ons overvraagd, het is allemaal teveel, er ontstaat boosheid, woede, vluchtgedrag of depressie (burnout)

Leerwinst en groeikansen per zone:

A in de comfortzone: geen groeikans want men wordt niet uitgedaagd

B in de stretchzone: grote groeikans want er zijn veel uitdagingen

C in de stresszone: geen groeikans want men denkt destructief, alles is teveel

Het is de kunst om de stretchzone zo groot mogelijk te maken, want daar valt er veel te leren. Zoals in de tekst ‘Constructief denken’ bij de eerste kracht ‘Geloof’ geschreven staat: … en dat nog niemand, wanneer hij echt in zichzelf heeft geloofd, zijn eigen grenzen heeft bereikt. …’

Het is een oproep om het indommelende onbewuste wakker te maken, ons uit te dagen om ons leven lang in de stretchzone te vertoeven, zodat we nooit in de paniekzone geraken.
 
SAMENVATTING

Intelligent functioneren is het herhaaldelijk doorlopen van een cyclus van denken en handelen. De denkfase zelf kan een eigen cyclus vertonen, en verloopt in een inspiratiefase en een integratiefase. De inspiratie kan zowel exogeen als endogeen zijn.

Endogene inspiratie kan spontaan of gestimuleerd zijn, en gaat van het noteren van spontane invallen tot het bewust bevragen van zichzelf. Na de eigenlijke inspiratiefase is het bewaren van de bruikbare informatie van wezenlijk belang.

Het is een steeds weerkerend patroon waarmee we niet snel klaar zullen zijn. Het onbewuste dient dagelijks heropgevoed te worden.