6000-6999
Sites per thema:
psy0 algemeen
psy1 systemen
psy2 denken
psy3 brein
psy4 individu
psy50 diagnostiek
psy54 behandeling
psy6 optimaal
psy7 groepen
psy8 suboptimaal
psy9 optimaal

6420 Genieten

Genieten


Bepaling

Genieten is elke activiteit en gedachtegang die er ons toe brengt ons gelukkiger te voelen in het ondergaan en bewust worden van bepaalde situaties.

Situering

"De vijfde kracht van het optimaal functioneren is het genieten". 

 

Mensen die bewust proberen te leven en te groeien naar efficiëntere methodes van denken en doen, dreigen soms wel eens te vergeten dat het doel van het leven niet de actie is, maar het zich gelukkig voelen, dus om situaties te creëren waarin we ons gelukkiger kunnen voelen. Het uiteindelijk doel van ons bestaan is “ons gelukkig voelen”. Zowel het denken als de de activiteit zijn dus maar bijkomstig. Als we ons gelukkig voelen is handelen strikt genomen niet nodig. De actie is slechts een middel om te overleven.

We leven niet om te werken, we werken om te leven.

Het hersenproces van het geluksgevoel

We streven allemaal het geluk na. Dit is geen kwestie van persoonlijkheidsstructuur of cultureel-filosofische invloed. De hersenen zijn gewoon zo geprogrammeerd: dag en nacht streven we naar het bereiken van situaties waarom we, althans volgens onze subjectieve opvattingen en onze fantasmatische associaties van het ogenblik, denken meer gelukkig te zullen zijn.


Het geluksgevoel wordt verwekt ter hoogte van twee gelukscentra in de hersenen: links en rechts thv de hypothalamus vinden we de nucleus ventromedialis. Deze centra worden geprikkeld door aankomende zenuwprikkels, van drie bronnen afkomstig:

  1. Directe, neurologische prikkels afkomstig van allerlei bevredigingsreceptoren in het lichaam: bv. smaakpapillen, huidprikkels voor zachte aanraking en temperatuur, spanningssensoren in de spieren en pezen, de erogene zones, meting van suikergehalte in lichaam, enz.
  2. Psychische associaties met vroegere situaties die als gelukgevend werden ervaren. Dit is de bron van de zeer belangrijke fantasmatische bevrediging, die o.m. door dagdromen, door externe prikkels via film, literatuur, muziek beluisteren e.d. wordt opgeroepen. Het is belangrijk te weten dat de hersenen geen onderscheid maken tussen werkelijke ervaringen en onze verbeelding. Zaken die zich enkel afspelen in ozne verbeelding kunnen even aangrijpend zijn als de werkelijke ervaringen. Dit is duidelijk in de droom. Tijdens het wakkerzijn gaat die moeilijker, tenzij we hebben geleerd om "op te gaan" in de beelden van onze geest. Het toppunt hiervan heet trance, die door meditatie kan bereikt worden. Andere hulptuigen zijn films en andere media.
  3. Het is ook mogelijk deze centra kunstmatig te prikkelen door bepaalde producten (hoofdzakelijk drugs), zoals opiumachtige stoffen, cannabisstoffen, en zelfs directe elektrische prikkeling (bij onderzoek op dieren)

Dieren die de mogelijkheid hebben om door op een pedaaltje te drukken hun gelukscentrum te prikkelen, geraken volledig verslaafd aan het pedaaltje. Ze doen niets anders meer en sterven tenslotte van honger en dorst alhoewel er eten en drinken aanwezig is.

Deze derde methode is slecht voor het psychisch functioneren omdat er eigenlijk een kortsluiting ontstaat: de bevredigingscicuits zijn voorzien om de mens tot actie te brengen. Als het gelukscentrum direct wordt geprikkeld verdwijnt de voornaamste motivatie om actief te zijn. Dit verklaart waarom praktisch elke druggebruiker vanaf de eerste dagen meetbare en mettertijd blijvende persoonlijkheidsveranderingen krijgt. De natuur heeft seksualiteit met het orgasme voorzien als "natuurlijke drug", die niet leidt tot verslaving en passiviteit, omdat er relatievorming en lichamelijke inspanning voor nodig is, en het lichaam anderzijds een bevredigingsrem ("refactaire periode") van enkele uren heeft voorzien voordat weer een bevrediging mogelijk is.

Het effect van het genieten

Genieten verhoogt sterk het fundamenteel zelfvertrouwen, en is ook een bevorderende factor voor frustratieverwerking. Het verhoogt via associaties ook ons verlangen om bepaalde situaties opnieuw op te zoeken. Elke mens heeft daarom per dag nood aan een bepaalde minimumdosis van bevrediging.


Indien we onvoldoende genieten missen we de energie om te werken en te leven, omdat er een geleidelijke demotivatie ontstaat die langzaam overgaat in een depressie. Dit leidt tot depressies en allerlei psychosomatische ziekten. Een depressie is als het ware een vlucht aangezien de realiteit onvoldoende bevrediging schenkt. Het nadeel van een depressieve toestand is echter dat men de zaken die anders stimulerend zouden zijn voor ons bevredigingsgevoel nu verkeerd interpreteert (door ons negatief denken) zodat men in een vicieuze cirkel terechtkomt.

 

Genieten kan dus helpen om je eigen "innerlijke motor" te vinden omdat je dan heel intens bezig bent met jezelf, d.w.z. je behoeften en je aangevoelde mogelijkheden.

De situaties waar we van genieten

Bij het genieten kunnen we onderscheid maken tussen twee soorten situaties: de gewone activiteiten waar we kunnen van genieten, en zaken de we speciaal realiseren met de belangrijkste bedoeling ervan te genieten, vb. muziek.

1. Genieten van realisaties

Het genieten is geen op zichzelf staande fase, en evenmin iets dat achteraf maar kan gebeuren. Het gebeurt integendeel zowel bij de voorbereiding, tijdens de actie als na het beëindigen van onze activiteit.

 

a. Genieten van de voorbereiding

Bij het voorbereiden kunnen we enorm genieten en dit om verschillende reden.

  1. Door te fantaseren over het resultaat van onze handeling. We genieten reeds bij de gedachte hoe aangenaam het zal zijn wanneer we in iets geslaagd zijn. Sommige mensen zijn tijdens de voorbereiding veel gelukkiger dan tijdens de realisatie zelf. Een schrijver bv. kan vaak meer genieten van het creëren van het boek dan van het succes bij het uitgeven ervan.
  2. Door te dagdromen.  Deze dagdromen zijn niet alleen prettig maar zijn een goede inspiratiebron voor onze activiteiten. Helaas aanzien we dagdromen teveel als tijdverlies of het hebben van irrealistische gedachten en ontaarden ze vaak in piekeren.Toepassing: geleide dromen waarbij men zijn fantasie laat gaan binnen min of meer gestructureerde scènes. Dit zijn niet enkel erg mooie belevenissen doch ook leerrijke, omdat het wellicht niet toevallig is dat zulke beelden uit het onbewuste in ons opkomen.
  3. We kunnen onze dagdromen verdiepen door er tastbare zaken aan toe te voegen vb. reisfolders, maquette van ons huis enz. We kunnen ons ook laten inspireren door films, verhalen, interviews enz.
  4. Het denken op zichzelf is bevredigend. Immers denken is creatief zijn. et is enorm bevredigend zaken te kunnen uitdenken, problemen te kunnen overwinnen, zaken te kunnen organiseren. Dit is een bevrediging voor onze behoefte aan functielustEigenlijk krijgen we al een voorsmaakje van wat ons te wachten staat; het water loopt ons bij wijze van spreken als in de mond.  Het kleurt onze dagen van voorbereiding waardoor we ongelooflijk veel energie krijgen.
  5. Ook brengt de voorbereiding van een activiteit veel aangename randactiviteiten teweeg.Vb. nieuwe contacten, inspirerende literatuur, groeiende en verrassende inzichten.
  6. Het genieten kan versterkt worden als we het doen met twee of meer. Zo ontstaat een realistischer sfeer, de ander is een soort publiek. Ook wordt op die manier vaak de intimiteitsbehoefte bevredigd.
 

b. genieten tijdens de realisatie

Meestal kunnen we het minst genieten tijdens de activiteit omdat onze aandacht te veel gericht is op de actie zelf en ook omdat door de realistische activiteit der ervaringen de idealisering het minst mogelijk is.


Vier zaken zijn bij de actie erg belangrijk:

  1. De actie eens durven onderbreken waardoor we beter beseffen hoe aangenaam het is of hoe gelukkig we toch zijn.
    ->Eens stoppen tijdens het vrijen, elkaar eens in de ogen kijken, opmerkingen geven als “besef je wel hoe gelukkig we zijn” enz.
  2. Herinneringen vastleggen om te komen tot een intenser beleven van de situatie van het moment.
    ->Foto’s nemen, een dagboek schrijven, bandopnames maken enz.
  3. Zorgen voor sfeerscheppende details en sfeerdodende details vermijden. Zo kan je beter focussen en wordt het genot een en al vuurwerk.
    ->Een koptelefoon opzetten om de muziek beter te kunnen beluisteren en storende geluiden uit te schakelen, alles afwerken tot in de details.
  4. Zorgen voor een sfeerscheppende omkadering, de kunst om niet te banaliseren.
    ->Mooie invitaties versturen, een thema bij een feestje, een kleine toespraak houden enz.

 

c. Genieten na de realisatie

Het nagenieten is misschien het allerbelangrijkste doch wordt vaak vergeten omdat we dikwijls reeds te druk bezig zijn met een volgende activiteit.We kunnen het nagenieten vesterken door:

  1. Het cultiveren van inspirerende details
    ->Fotoalbums, krantenknipsels, het bewaren van brieven, naamkaartjes de eerste schoentjes, mooie kleren, het drogen van bloemen die je kreeg op een aangrijpend moment enz.
  2. Zich durven laten gaan in het nagenieten. Velen hebben schuldgevoelens als ze “niets” doen. Deze schuldgevoelens worden door onze cultuur nog versterkt door de volgende redenering: ”je mag niet egoïstisch zijn”, “je moet steeds iets nuttig doen, zeker op het moment dat anderen iets nuttig doen”.
  3. Het met elkaar durven bespreken. Het durven ophalen van gemeenschappelijke herinneringen.
    ->Het aan elkaar vertellen van de mooiste herinneringen, via lichaamsexpressie, via houding iets aan elkaar meedelen.

2. Genieten van speciale aangename situaties

We zullen hier vooral inspirerende voorbeelden geven. Wie tegen bepaalde voorbeelden bezwaren heeft moet daar maar niet te veel op ingaan. De gustibus et coloribus non disputandum est. Ze moeten echter wel accepteren dat er andere mensen zijn die daar enorm intens van kunnen genieten, en zich afvragen of hun “bezwaar” geen uiting is van weerstand. Als ze niets gelijkaardigs maar beter vinden, was het wellicht weerstand...

Het is tevens opvallend hoe we twee van de meest intensieve en goedkoopste vormen van geluk veronachtzamen nl. bewust dagdromen (i.p.v. TV kijken) en sensualiteit.

  • bewuste dagdromen, aan elkaar vertellen, neerschrijven; hoeveel boeiender is het om zichzelf een verhaal te fantaseren en het elkaar vertellen dan een film bekijken
  • meer gezonde sensualiteit, lichamelijkheid en tederheid, het geven van complimentjes, strelen in het voorbijgaan, vertroetelen
  • reizen naar ongebruikelijke (en vaak goedkopere) vakantieoorden, mooie natuur ed.
  • culturele manifestaties voor fijnproevers: de vroegere Chopinstichting, het vroegere Scholteshof
  • seminarie voor surreële ervaringen, het beleven van stilte samen met anderen
  • zich inspireren op fijnproevers: Engeland
  • massage, relaxatie met wierook en muziek, baden, elkaars haar of voeten wassen.
  • Tantrische massage (in een goed instituut)
  • sauna eventueel met lichttherapie, borrelbaden
  • symboliek en allerlei rituelen
  • meer tafelredes
  • schoonheidsbelevingen, poëzie, esthetiek, 
  • TV-films bekijken zonder geluid, met eigen muziek, en bij de beelden fantaseren
  • surrealistische kunst, vb kinderballet, Japans ballet
  • romantiek, dineetjes, wandelingen met z’n tweeën, met een vriend(in)
  • een nachtelijke boottocht, nachtelijke wandeltocht of rond zonsopgang
  • genieten van het project van anderen vb. bepaalde kunstvormen die je als het ware in een droomwereld doen komen
  • het zien van initiatief van kinderen, geeft u het gevoel van fierheid, het is een weerspiegeling van uzelf
  • het zien van vertederende taferelen vb. een man die heel goed kan omgaan met kleine kinderen, een zwangere vrouw
  • kameraadschappelijkheid, gezelschap, nieuwe vrienden
  • eigen activiteit, verrassingselementen inschakelen, iets doen zonder dat de ander ervan weet
  • een andere omgeving, het mysterieuze, het onverwachte, genieten van een nieuw inzicht, nieuwe ervaringen
  • een gevoel van macht te hebben over de ander, waardering voelen van anderen
  • natuurelementen inschakelen: bossen, mist, zon, water, wind
  • zich fysisch goed voelen, de grenzen verleggen, uitputting
  • organiseren van eigen feestdagen en ze uitbundig vieren: feest van de eerste kus, feest van de bijgelegde ruzie,...

 

Hoe meer en intenser genieten?

 

Genieten hoeft niet altijd een spontaan proces te zijn.  Soms is het beter bepaalde zaken voor te bereiden om de slaagkans te vergroten.

Wat voorbereid wordt mag echter niet in een keurslijf geperst worden.  Er moet ruimte zijn om te improviseren (naargelang tijd, sfeer van het moment).  Het is heel belangrijk om te kunnen loslaten als de zaken niet verlopen zoals de organisator het zich had voorgesteld en in te spelen op nieuwe situaties.

 

Genieten vraagt ook een zekere rolsoepelheid van alle partijen.  We hebben al geleerd dat "Ja zeggen" heel veel deuren kan openen naar nieuwe inspiraties dus probeer zoveel mogelijk speels mee te gaan in de situatie.


Het ligt immers zo vast in onze hersenen. Maar als iedereen gelukkig wil worden, kan dat voor anderen een bedreiging vormen. Eeuwenlang heeft ons Westers gedachtengoed daarop de ideale geluksremmer gevonden: het schuldgevoel. Genieten moest gelinkt worden aan een sociaal nuttige activiteit. Deze vorm van neurotisch denken stuurde de discrepantie tussen eigen behoeften en behoeften van anderen zodanig dat eigen behoeften werden onderdrukt. Genieten op zich was onaanvaardbaar, egoïstisch;een taboe. Wie herkent niet het knagende schuldgevoel tijdens het "niets-doen"?
Naar alle waarschijnlijkheid onze Italiaanse vrienden niet want zij nemen graag de term "Il dolce farniente" in de mond (het zalig niets doen).  We kunnen er ons door laten inspireren.
Toch zouden we met een gezonde dosis egocentrisme dat schuldgevoel van ons moeten afschudden. Een mooie integratie is hier streven naar eigen geluk via het nastreven van geluk van de andere. (cfr. de genitale fase, Breid)

In onze Westerse cultuur zijn we heel sterk gericht op actie, het actief-zijn. Werken en piekeren over het werk zijn vaak een hinderpaal om te kunnen genieten. We vergeten hierbij dat ons gelukkig voelen eigenlijk veel belangrijker is dan de actie op zichzelf. De actie is slechts bedoeld om de voorwaarden te scheppen die tot ons geluk moeten leiden. Dit in tegenstelling tot de Oosterse cultuur, waar men uitgaat van de gedachte indien je een bepaalde situatie niet aankan, doe dan afstand van dat verlangen.

 

Deze cursus streeft naar een integratie tussen de Oosterse en de Westerse visie. We leren de grenzen van onze werkelijkheid af te tasten en elke groeikans te benutten zonder de negatieve connotaties over onszelf als groeiremmer te laten fungeren. Kunnen genieten van het moment zelf, zonder je te ergeren aan onvolmaaktheden. We kunnen net onvolmaaktheden of frustraties die zouden opkomen gebruiken als propulsie-effect. Deze gedachte dringt zelfs door in het boeddhisme. De boodschap van de dalai lama klonk bij zijn laatste bezoek aan ons land vernieuwend in die zin dat hij de creativiteit om dingen te veranderen ook als een factor van gelukkig zijn benoemde.



Om meer en intenser te genieten moeten we drie dingen doen:

 

1) Meer situaties creëren waarvan we kunnen genieten

  1. Door het verhogen van contrast. Daarom is het nodig de zaken steeds goed voor te bereiden, documentatie te zoeken. Als we bepaalde factoren verwachten zullen we veel meer elementen opmerken door de af- of aanwezigheid ervan vb. lezen van een boek, bezoek aan een museum enz.
  2. Door het cultiveren van herinneringen, zelfs het vastleggen van dagdagelijkse dingen. Genieten van je interieur, en er ook langere tijd nadien nog van genieten.
  3. Door in een surreële sfeer te komen. Met surreële ervaringen bedoelen we situaties die ons op een speciale manier fascineren, ongebruikelijk, vreemd maar toch reëel.
Schilderwerken van Paul Delvaux, kosmische muziek, indirecte of speciale verlichting waardoor de realiteit er anders gaat uitzien, poëzie.
 

2) Meer vrije tijd vrijmaken voor dat genieten

  1. Het is belangrijk de emotie lang te laten duren en te herhalen. We zullen vaak intenser genieten indien we het gevoel hebben dat het gebeuren zich zal herhalen.
    ->Oogcontact aanhouden, diepe ademhaling, muziek leer je vaak maar appreciëren na het verschillende malen gehoord te hebben.
  2. Tijd maken om lang te vrijen, om te spelen met zijn kinderen.
  3. De tijd die men elders tekort heeft niet afknabbelen van zijn gezin''' of zijn relatie, maar omgekeerd.
  4. Tijd maken om mooie dingen aan elkaar te vertellen (vb. aan zijn partner elke avond).
  5. REMINISCENTIE is een specifieke methode die goed bruikbaar is bij senioren. Het is "terugdenken, het op een min of meer levendige en gevoelsgeladen wijze ophalen van en/of verwijlen bij herinneringen aan gebeurtenissen uit het eigen verleden". Op vlak van partnerrelatie kan het genieten van het gezamenlijk verleden aangenaam zijn. Het vertellen van het verleden kan ook een stimulans zijn in de relatie grootouder-kleinkind.

 

3) De goede mentaliteit hebben om te kunnen genieten.

 

Volgende factoren kunnen daartoe bijdragen

 

a. Door irritatie te verminderen of te verdragen

Verminderen: om intens te genieten is het noodzakelijk om zoveel mogelijk irritatie te vermijden. Dit kunnen bereiken door de zaken degelijk af te werken, op te ruimen, door voor te zijn om het tijdschema en niet constant achter te lopen (Time Management). Door telkens een project af te werken, alvorens aan een volgende te beginnen. De vreugde om iets neemt snel toe als het afgewerkt is. Door een klein beetje meer afwerking in de details de intensiteit van de vreugde enorm te vergroten.

Verdragen: door er rationele gedachten op na te houden waardoor bepaalde zaken ons minder gaan storen vb. personen die je irriteren beschouwen als een compliment voor jezelf, het is immers begrijpelijk dat anderen het minder goed doen. Door aan stemmingsmanagement te doen. Anderzijds is een aangename constructieve mentaliteit nuttig ( het gevoel tot de besten te behoren).

 

b. Door het verminderen van storende gedachten

  • Eén van de meest storende gedachten is te denken dat het geluk ligt in de volmaaktheid. Deze gedachte is zinloos aangezien de volmaaktheid onbereikbaar is en anderzijds stellen we vast dat elke keer we ons doel bereiken we reeds uitkijken naar een volgend streefdoel. Deze gedachte wordt nog versterkt door onze westerse cultuur. Ze stelt ons in staat om op de beperktheden van anderen te kunnen wijzen.
  • Vele storende gedachten zijn negatieve associaties met het verleden of met de toekomst. Het echte genieten is meestal maar mogelijk als we erin slagen ons in het nu in te leven, d.w.z. het negatieve uit het verleden te vergeten of tijdelijk te verdringen. Het positieve daarentegen moet niet verdrongen worden: het is precies de bron zelf van de mooie ontroering.
  • Het verminderen van schuldgevoelens (zie boven).
  • Pessimistische vragen zoals: zal deze situatie wel blijven duren? of gedachten als mooie liedjes duren niet lang, het besef dat je het mooie te weinig vaak beleeft zoveel mogelijk vermijden.

 

c. Door zich te laten gaan

Heel belangrijk hierbij is het overgavefantasme dat ons niet enkel toelaat om ons te concentreren op de emotie maar ook zorgt voor contrast. Zoals bij in trance komen, orgasme, mooie muziek. Wanneer we opgaan in iets voelen we geen pijn meer doordat het bewustzijn vernauwd wordt. Het beleven van deze emoties in golfbewegingen kan opgewekt worden door repetitieve en cyclische geluiden en bewegingen.

Primitieve volkeren trachten in trance te komen door voortdurend ritmisch te bewegen op ritmische muziek

 

d. Het vermijden van banaliseren

In een relatie zich niet laten gaan onder het voorwendsel “ ik heb het recht mij thuis te voelen”. Door u in uw relatie te gedragen zoals in het begin van die relatie.

Zich niet mooi maken voor zijn gezinsleden, zich ’s zondags niet te scheren, de sfeer verbreken omdat men zich niet in stemming voelt enz.

e. Het multimodaal maken van de genotservaring
Probeer zoveel mogelijk alle zintuigen te betrekken bij het genieten (als je zowel het oog, de neus, het oor, de smaak en het gevoel aan bod laat komen krijg je een explosie van genot). Om die reden is ook een opera aangrijpender dan de concertante uitvoering ervan, en worden de andere waarnemingen door duisternis en stilte zoveel mogelijk uitgeschakeld.